Wadliwy sprzęt kupiony na firmę – kiedy przedsiębiorca może żądać zwrotu pieniędzy?.

Wadliwy sprzęt kupiony do prowadzenia działalności może oznaczać przestoje, dodatkowe koszty i spór ze sprzedawcą. Przedsiębiorca może dochodzić zwrotu zapłaconej ceny, ale w ramach rękojmi wymaga to skutecznego odstąpienia od umowy. Znaczenie mają zarówno rodzaj wady, jak i treść umowy, termin jej zgłoszenia oraz działania podjęte przez sprzedawcę.

Zakup na firmę a zasady reklamacji

O zasadach odpowiedzialności za wadliwy sprzęt decydują status kupującego i charakter zawartej umowy. W sprzedaży między przedsiębiorcami zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących obrotu profesjonalnego. Odrębnej oceny wymaga zakup dokonany przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, jeżeli umowa jest bezpośrednio związana z tą działalnością, ale nie ma dla niej charakteru zawodowego. Taka osoba korzysta z ochrony przewidzianej w ustawie o prawach konsumenta, w tym przepisów o niezgodności towaru z umową. Jednakże, samo prowadzenie jednoosobowej działalności nie wystarcza do objęcia tą ochroną, gdyż trzeba ocenić konkretną umowę. Poniższe zasady dotyczą sprzedaży, do której stosuje się kodeksowy model rękojmi między przedsiębiorcami.

Najpierw sprawdź umowę

W obrocie między przedsiębiorcami strony mogą rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć odpowiedzialność z tytułu rękojmi. Przed zgłoszeniem żądania należy więc sprawdzić umowę oraz wiążące strony ogólne warunki sprzedaży lub regulamin. Klauzula ograniczająca odpowiedzialność wymaga oceny także pod kątem skutecznego włączenia jej do umowy. Wyłączenie lub ograniczenie rękojmi jest jednak bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę przed kupującym.

Co jest wadą sprzętu?

Rękojmia obejmuje niezgodność sprzedanej rzeczy z umową. Znaczenie mają zatem uzgodnione właściwości urządzenia, jego przeznaczenie oraz zapewnienia sprzedawcy. Podstawą reklamacji może być zarówno niesprawność sprzętu, jak i brak cech potrzebnych do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawieraniu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżeń. Sprzedawca odpowiada za wady fizyczne istniejące w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego oraz za wady wynikające z przyczyny tkwiącej w rzeczy w tej chwili. Usterka ujawniona później może więc podlegać rękojmi, ale trzeba ustalić jej przyczynę. Dokumentacja serwisowa, wyniki testów i opinia techniczna mogą służyć wykazaniu, czy chodzi o wadę sprzętu, czy o uszkodzenie związane z jego późniejszą eksploatacją.

Wadę należy zgłosić niezwłocznie

Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący powinien zbadać rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach danego rodzaju oraz niezwłocznie zawiadomić sprzedawcę o wadzie. Jeżeli wada ujawniła się później, zawiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie po jej stwierdzeniu. Niedochowanie tych obowiązków może prowadzić do utraty uprawnień z rękojmi. „Niezwłocznie” oznacza bez nieuzasadnionej zwłoki. Ocena zależy od okoliczności sprawy, dlatego nie należy traktować tego wymogu jako stałego terminu siedmiu czy czternastu dni. Zgłoszenie warto utrwalić w sposób pozwalający wykazać jego treść i datę wysłania. Ustawa przewiduje, jednak wyjątek, gdyż utrata uprawnień wskutek niedochowania terminów zbadania rzeczy lub zawiadomienia o wadzie nie następuje, jeżeli sprzedawca wiedział o wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.

Kiedy można żądać zwrotu całej ceny?

Przedsiębiorca korzystający z rękojmi może żądać naprawy lub wymiany sprzętu, a także złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy. Zwrot całej zapłaconej ceny wiąże się z ostatnim z tych uprawnień. Odstąpienie nie jest dopuszczalne, jeżeli wada jest nieistotna. Istotność wady trzeba ocenić w odniesieniu do właściwości i przeznaczenia rzeczy. Nie ogranicza się ona wyłącznie do całkowitej niemożności używania sprzętu. Wada może być istotna także wtedy, gdy korzystanie z urządzenia pozostaje możliwe, ale wiąże się z istotnym dyskomfortem. Ocena nie może opierać się wyłącznie na subiektywnym niezadowoleniu konkretnego kupującego. Prawo do odstąpienia podlega jednak ograniczeniu. Sprzedawca może niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymienić wadliwą rzecz na wolną od wad albo usunąć wadę. Ograniczenie to nie obowiązuje, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie wykonał obowiązku wymiany lub naprawy. Sama deklaracja gotowości naprawy nie zastępuje jej wykonania. Po skutecznym odstąpieniu strony są zobowiązane do zwrotu otrzymanych świadczeń, tj. kupujący może żądać oddania zapłaconej ceny, a sprzęt podlega zwrotowi sprzedawcy. W piśmie warto wyraźnie wskazać, że kupujący odstępuje od konkretnej umowy, opisać wadę i okoliczności uzasadniające odstąpienie oraz określić kwotę żądanego zwrotu. Zgłoszenie usterki i oświadczenie o odstąpieniu pełnią różne funkcje.

Dwa lata odpowiedzialności nie oznaczają dwóch lat na każde działanie

Co do zasady, w ustawowym modelu rękojmi sprzedawca odpowiada za wadę fizyczną sprzętu stwierdzoną przed upływem dwóch lat od wydania rzeczy kupującemu. Ten okres należy odróżnić od obowiązku niezwłocznego zawiadomienia o wadzie oraz od terminów dotyczących poszczególnych uprawnień. Roszczenie o naprawę lub wymianę przedawnia się zasadniczo po roku od stwierdzenia wady. W terminach wskazanych w art. 568 § 2 k.c. kupujący może również złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy. Jeżeli wcześniej żądał naprawy lub wymiany, bieg terminu do złożenia takiego oświadczenia rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu na naprawę lub wymianę. Należy przy tym sprawdzić umowne ukształtowanie rękojmi oraz ewentualne podstawy zawieszenia biegu terminów.

Rękojmia i gwarancja to odrębne podstawy

Rękojmia dotyczy odpowiedzialności sprzedawcy. Gwarancja wynika z oświadczenia gwarancyjnego, a odpowiada na jej podstawie wskazany gwarant, którym może być producent lub sprzedawca. Zakres uprawnień zależy od treści gwarancji, ponieważ może ona przewidywać naprawę, wymianę albo zwrot ceny. Przed skierowaniem żądania warto ustalić, do kogo powinno trafić i z jakiej podstawy kupujący zamierza skorzystać. Korzystanie z gwarancji nie wyłącza samo w sobie uprawnień wobec sprzedawcy. Trzeba jednak sprawdzić, czy rękojmia nie została skutecznie ograniczona lub wyłączona oraz zadbać o zawiadomienie sprzedawcy o wadzie. Zgłoszenie przesłane wyłącznie do producenta będącego gwarantem nie powinno zastępować osobnego zgłoszenia do sprzedawcy.

Jak przygotować reklamację?

W reklamacji warto wskazać datę zakupu i wydania urządzenia, jego model lub numer seryjny, opis wady oraz datę jej stwierdzenia. Należy też określić wybrane żądanie i przedstawić przebieg wcześniejszych napraw lub wymian. Do pisma można dołączyć fakturę, korespondencję, protokoły serwisowe, zdjęcia i wyniki badań technicznych. Oświadczenie o odstąpieniu wymaga dodatkowo sprawdzenia formy przewidzianej w ustawie i umowie oraz sposobu jego przekazania sprzedawcy. Istotne znaczenie mogą mieć uzgodnione przez strony zasady reklamacyjne.

Co, jeżeli rękojmia została wyłączona?

Wyłączenie rękojmi nie oznacza samo w sobie wyłączenia odpowiedzialności za nienależyte wykonanie umowy. Możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych wymaga odrębnej oceny, z uwzględnieniem postanowień umownych. Kupujący powinien wykazać nienależyte wykonanie zobowiązania, szkodę i związek przyczynowy. Sprzedawca może natomiast bronić się, wykazując, że nienależyte wykonanie nastąpiło wskutek okoliczności, za które nie odpowiada. Roszczenie odszkodowawcze ma inne przesłanki niż odstąpienie od umowy z powodu wady. Przed wysłaniem wezwania do zwrotu pieniędzy należy zatem ustalić właściwą podstawę żądania, sprawdzić terminy i zebrać dokumenty potwierdzające zarówno wadliwość sprzętu, jak i przebieg reklamacji. Jeżeli potrzebują Państwo wsparcia w sprawie wadliwego sprzętu zakupionego na firmę, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Pomożemy przeanalizować dokumentację, ocenić możliwe roszczenia i dobrać odpowiednie działania.